Baal aadhaar card: आजच्या काळात आधार कार्ड हे केवळ ओळखपत्र नसून शाळा प्रवेश, सरकारी योजना, आरोग्य सेवा आणि विविध आर्थिक सुविधांसाठी अत्यावश्यक दस्तऐवज बनले आहे. त्यामुळे अनेक पालकांना आपल्या लहान मुलासाठी आधार काढण्याची गरज भासते. मात्र, अनेकांना ही प्रक्रिया गुंतागुंतीची वाटते. प्रत्यक्षात, ५ वर्षांखालील मुलांसाठी आधार नोंदणी प्रक्रिया अत्यंत सोपी आणि जलद ठेवण्यात आली आहे.
“चाइल्ड आधार” म्हणजे नेमकं काय?
५ वर्षांखालील मुलांसाठी दिला जाणारा आधार “बाल आधार” म्हणून ओळखला जातो. या प्रकारात मुलाची ओळख स्वतंत्र बायोमेट्रिकवर आधारित नसून ती पालकांच्या आधारशी जोडलेली असते.
यामध्ये:
- मुलाचे नाव, जन्मतारीख, लिंग आणि फोटो घेतला जातो
- फिंगरप्रिंट किंवा आयरिस स्कॅन घेतले जात नाहीत
- आधार क्रमांक पालकांच्या आधारवर आधारित तयार केला जातो
ही पद्धत लहान मुलांसाठी प्रक्रिया सुलभ करण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे.
पालकांचा आधार – संपूर्ण प्रक्रियेचा पाया
मुलासाठी Baal aadhaar card काढताना किमान एका पालकाचा किंवा कायदेशीर पालकाचा आधार आवश्यक असतो.
नोंदणी करताना:
- पालकाची ओळख पडताळणी केली जाते
- पालकाची संमती घेतली जाते
- मुलाचा आधार त्या पालकाच्या आधारशी लिंक केला जातो
आई किंवा वडील, कोणाचाही आधार वापरता येतो. आईचा आधार वापरणे सामान्य असले तरी ते बंधनकारक नाही.
आवश्यक कागदपत्रे – योग्य तयारी महत्त्वाची
या टप्प्यातच अनेक पालक गोंधळतात. UIDAI दोन मुख्य गोष्टी मागते: मुलाची ओळख, पालकांसोबतचे नाते सिद्ध करणारा पुरावा
सर्वात महत्त्वाचे कागदपत्र: जन्म दाखला (Birth Certificate)
विशेषतः १ ऑक्टोबर २०२३ नंतर जन्मलेल्या मुलांसाठी जन्म दाखला अनिवार्य आहे
जर जन्म दाखला उपलब्ध नसेल, तर इतर अधिकृत कागदपत्रांचा वापर करता येतो; पण भविष्यातील अडचणी टाळण्यासाठी जन्म दाखला बनवणे योग्य ठरते.
आधार नोंदणी केंद्राची निवड
लहान मुलासोबत लांब रांगेत उभं राहणं अवघड असतं. त्यामुळे योग्य केंद्र निवडणं महत्त्वाचं ठरतं.
तुम्ही खालील ठिकाणी जाऊ शकता:
- Aadhaar Seva Kendra
- Aadhaar Enrollment Center
- काही सरकारी रुग्णालये किंवा शाळा
UIDAI च्या अधिकृत पोर्टलवरून जवळचे केंद्र शोधता येते आणि वेळही तपासता येतो
नोंदणी केंद्रावर काय होते?
प्रक्रिया अत्यंत साधी आणि जलद असते:
- ऑपरेटर मुलाची मूलभूत माहिती नोंदवतो
- मुलाचा फोटो घेतला जातो
- पालकाच्या आधारशी लिंक केले जाते
महत्त्वाचे फायदे:
- मोबाईल नंबर देणे आवश्यक नाही
- पूर्ण प्रक्रिया मोफत आहे
Baal aadhaar card नोंदणी पूर्ण झाल्यावर तुम्हाला acknowledgment slip दिली जाते.
५ वर्षांनंतर बायोमेट्रिक अपडेट – अत्यावश्यक टप्पा
लहान मुलांसाठी सुरुवातीला बायोमेट्रिक घेतले जात नाहीत. पण मुलं ५ वर्षांची झाल्यावर:
- फिंगरप्रिंट
- आयरिस स्कॅन
- नवीन फोटो
हे सर्व अपडेट करणे आवश्यक असते.
लक्षात ठेवण्यासारख्या गोष्टी:
- आधार क्रमांक बदलत नाही
- हे नवीन आधार नसून अपडेट असते
- योग्य वेळेत अपडेट केल्यास ते मोफत असते
यानंतर १५ व्या वर्षी पुन्हा एकदा बायोमेट्रिक अपडेट करणे आवश्यक असते.
वयानुसार आधार अपडेट
| वय | प्रक्रिया | शुल्क |
|---|---|---|
| ०–५ वर्षे | फोटो + पालक लिंक | मोफत |
| ५ वर्षे | पूर्ण बायोमेट्रिक अपडेट | मोफत |
| १५ वर्षे | पुन्हा बायोमेट्रिक अपडेट | मोफत |
शेवटचा महत्त्वाचा सल्ला
अनेक पालक मुलाचा आधार काढणे पुढे ढकलतात, पण ते टाळणं योग्य नाही. कारण:
- शाळा प्रवेशासाठी आवश्यक
- सरकारी योजना व DBT लाभांसाठी उपयोगी
- आरोग्य व इतर सेवांसाठी आवश्यक
योग्य वेळेत Baal aadhaar card काढून आणि अपडेट करून ठेवला, तर भविष्यातील अनेक अडचणी सहज टाळता येतात.
Baal aadhaar card
एकूण पाहता, ५ वर्षांखालील मुलासाठी Baal aadhaar card कार्ड काढण्याची प्रक्रिया अत्यंत सोपी, जलद आणि पूर्णपणे मोफत आहे. या प्रक्रियेत मुलाचे बायोमेट्रिक तपशील न घेता फक्त मूलभूत माहिती आणि फोटो घेतला जातो व तो पालकांच्या आधारशी जोडला जातो, त्यामुळे पालकांना कोणताही ताण येत नाही ।
योग्य कागदपत्रे (विशेषतः जन्म दाखला) आणि पालकांचा आधार तयार ठेवल्यास संपूर्ण नोंदणी काही मिनिटांत पूर्ण होऊ शकते. तसेच, मुलं ५ वर्षांची आणि नंतर १५ वर्षांची झाल्यावर बायोमेट्रिक अपडेट करणे अत्यावश्यक आहे, ज्यामुळे आधारची वैधता आणि अचूकता कायम राहते ।
म्हणूनच, पालकांनी मुलाचा आधार काढणे पुढे ढकलू नये. आजच्या डिजिटल आणि सरकारी सेवांमध्ये आधार अत्यंत महत्त्वाचा बनला आहे. योग्य वेळी आधार काढून आणि अपडेट करून ठेवल्यास भविष्यातील शाळा प्रवेश, शासकीय योजना आणि इतर सेवांमध्ये कोणतीही अडचण येणार नाही.
Table of Contents